Wednesday, November 14, 2007

Хятадуудаа хайрлацгаая !

Эвий энэ хятадуудыг харахаар хайр хүрээд байх юм. Тэр нүүр царай нүд нэг л хааш яааш, шүд ам нь ёрсойчоод, өмдөө эв хавгүйхэн татцан, өөр хоорондоо ярьж байгаа нь шулганалдаад эгдүүтэй гэдэг нь. Хөөрхийс бидний өмнөөс будаа гурил, жимс ногоог минь хүртэл тарьж өгч, гутал хувцсыг минь оёж өгөөд, аяга таваг, оо сойз, 00 цаас гээд бүгдийг нь л хийж өгөх юм дөө. Бас болоогүй ээ. Толгой хоргодох байрыг минь хүртэл барьж өгч байна шд...Гэрээс хол гарсан эрчүүд юм хойно ангаж цангалгүй яахав. Гуя хасаа гаргасан охидыг хараад яаж зүгээр тэсэхэв татаж чангаагаа л биз. Ар гэрээ бодож аль мөнгөтэй эрчүүдийн ард урд нь гаран байж хэдэн төгрөг салгадаг манай хэдэн хэцүү нэртүүдэд орлого оруулж ходоодонд нь хоол нэмэрлээд л... Хэт олуулаа юм хойно хоолтой хоцрохын тулд санаагаа хурцалж чамайгаа монжиж сармис зан гаргалгүй л яахав. Цаасан дээр зурсан шугамны цаана Хун Жин Тао тэргүүтний хуулин дор амьдарч, аж төрж, аз жаргал хайж буй жирийн л хүмүүс шүү дээ. Түүхэндээ манай улстай дайсан байсан л юм байгаа биз, тэглээ гээд монголчуудыг дэлхий тэгтлээ үзэн ядаагүй л байна. Хөөрхийсийг юунд нүдэнд орсон хог шүдэнд орсон мах мэт их үзэн ядаж яанам бэ залуусаа. Тааралдсан газраа гараа зангидаад, чулуу нүүлгэж цонх хагалаад цөөрөхгүй шдээ. Тэгдэг цаг өнгөрөөд 100 жил болж байна. Тэрний оронд...
Бүгдээрээ хамаг юмыг минь хийж өгч байгаа жунгаа, хужаа, хятад хэддээ баярлалаа гэж хэлцгээе. Харин дараа нь манайх хятадаар ярьдаггүй ээ, хятад бичиг хэргэлдгүй ээ, хятад цус үгүй ээ, гурил будаа жимс ногоогоо өөрсдөө тарьчихая, хувцасаа өөрсдөө оёчихоё, манай залуус өрлөгчин болсоон байшингаа өөрсдөө барьчихая баярлалаа баяртай...

тойв - тээртэй, дараатай

Wednesday, November 7, 2007

Домог

1400-д жилийн өмнө их хөлөгний шашин ихэд доройтож байж. Тэр үед нэгэн их номтой эмэгтэй лам их хөлөгний шашинг дэлгэрүүлэхийг ихэд хичээвч эм хүнийг дорд үздэг байсны учир үгийг нь тоож сонсдог хүн байдаггүй байж. Иймийн учир эмэгтэй энгийн амьдралд орж хүү төрүүлээд, лам болгон шашинаа дэлгэрүүлэхийг хүсчээ. Тэрбээр 2 хүү төрүүлж том хүүгээ Тогмэд бага хүүгээ Егнэн хэмээн нэр хайрлав. Том хүү нь их хөлгөний лам болж бага хүү нь бага хөлгөний лам болсон учир ахыгаа ихэд буруутгадаг байжээ. Тогмэд их хөлгөний шашинг дэлгэрүүлэхээр Майдар бурхантай нүүр тулан учирч ном сонсохын тулд агуйд 3 жилийн турш бясалгавч ямар нэгэн шинж илэрсэнгүйд шантарч агуйгаас гарах гэтэл үүдэнд нь нэг эмгэн бүдүүн урт цул төмрийг өвөр дээрээ тавин хөвөнгөөр арчиж байхтай таарчээ. Лам гайхан юу хийж байгааг нь асуутал эмгэн хариуд нь " би энэ төмрийг зүлгэж зүү хийх гэж байна " гэв. Тогмэд гайхан бодолд автан энэ өндөр настай хүн шантрахгүй байхад би иймхэн зүйлд шантарлаа хэмээн буцаж агуй руугаа орон шантрах зүйл их гарч байсан ч сэтгэлийн тэнхээгээр тэвчин дахин 9 жил бясалгав. Нийт 12 жил өнгөрсөн ч Майдар бурхантай эс уулзсан тул агуйгаас гарч явтал үүдэнд нь өтөнд идэгдсэн эм нохой хэвтэж байв гэнэ. Орхиж явах гэтэл нохой үхэх аюултай байсан учир нохойг ихэд өрөвдөн өтийг нь авч хаях гэтэл өт нь үхэх гээд байсан учир хоёууланг нь аврахаар шийдэж өтийг хэлээрээ түүн өөрийн маханд шилжүүлэх гэтэл нохой Майдар бурхан болон хувирч гэнэ. Би бээр танитай уулзахын тулд агуйд 10 гаруй жил суусан авч та надад харагдаагүй. Харин одоо яагаад харагдах болов хэмээн Майдар бурханаас асуутал " Би чиний хажууд оршисоор байсан авч чамд энэрэх нигүүлсэнгүй сэтгэл бага байсны учир намайг харж чадахгүй байсан юм " гэв. Тогмэд Майдар бурханыг мөрөн дээрээ суулган хүн олонтой газраар явсан ч хүмүүс Майдар бурханыг биш, ламыг өтсөн нохой үүрээд явж байна хэмээн харцгааж байлаа. Тогмэд Майдар бурханаас олон ном эрдэм суралцаж ихэд шамдсаны эцэст дээд хэмжээнд хүрэв. Түүнээс хойш Тогмэд их хөлгөний шашинг ихээр дэлгэрүүлсэн ба өөрийн дүүгээ ч их хөлгөнд татан оруулав. Тогмэд Егнэн хоёрын бичсэн олон ном одоог хүртэл байдаг ба лам нар гол болгон судалсаар суралцсаар байгаа билээ.

тулхи - болхи дорой

Нөлөө

Огторгуйд орчигч одон гариг (гараг) орчлонгийн амьдтанд сайн муугаар нөлөөлдгийн учир өдрийн сайныг өнжин хүлээн сарын сайныг саатан хүлээн байж амгалан жаргалан болох гэдэг өдөр толгой дээр сагсайж байсан харыг хяргуулав. Бага байхаас л үс засахад сайн өдөр гэдэгт итгэсээр, үр дагаврыг нь амссаар ирсэн билээ. Күэ энэ өрөвлөгт хүрэх өдөр хүртэл надад нөлөөлдөг сонин шүү. Нэг удаа эгчдээ хөтлүүлээд найз үсчин дээр нь очоод үсээ засуулах болов. Бага байсан юм өө...Харж харж хайчилж хайчилж үсчингийн уран бүтээл дуусахад би түүнд нь түмпэн гэдэг нэр өгөв. Муухай харагдаж байгааг мэдээд байж тэр 2 гоё байна гоё байна гээд цаанаа жиг жуг намайг шоолоод инээгээд байгаа байхгүй юу...Тэсгэлгүй шарандаа уйлчихаж билээ. Харин дараа нь цаг тооны бичиг сонирхоод сууж байтал үс авах сайн муу өдөр гээд байж байхгүй юу. Нөгөө уйлдаг өдрөө хартал нүд улайн (улцайн) бүрэлзэнэ гэсэн байсан. Тэрнээс хойш ахин хэд хэдэн удаа нүд улайн бүрэлзэнэ гэдэг өдөр үсээ засуулсан. Яаж ийж байгаад л уйлаад байдаг юм билээ. Бас саваагүй өнгө зүс доройтоно гэдэг өдөр олон ч удаа засуулж байсан. Нэгэнд нь ч үсчний газраас сэтгэл хангалуун гараагүй. Өшөө зөндөө л муу өдөр засуулж байсан. Одоо үр дагаврыг нь тоочоод ч яахав дээ. Муу мэдээ ирнэ гэдэг өдөр засуултал удалгүй алс холын аймгаас цахилгаан мэдээ ирж билээ. Түүнээс хойш л муу өдөр үсээ засуулдаг миний туршилт дууссан даа хөөрхий.
Хэсэгхэн газар л ургасан энэ хэдэн хялгасанд хүртэл огторгуйд оршигч одон гариг хүртэл нөлөөлдөг аргагүй л байгалийн өмнө бид хамагаа хянуулсан өчүүхэн тоосонцор юм даа.

жидүү - зэвүү, жидүү хүргэх

Sunday, November 4, 2007

Азаа захиалаарай !

Суух автобус мөн бололтой эмгэн зүтгэн оров. Арай гэж өндөр шатан дээр нь гишгэн дээш гаран анзаарвал хүнгүй сэлүүхэн авч сул суудал алга. Харж харж сууж байгаа зараа шиг үстэй залуугийн хажууд очоод наалдасхийгээд зогсчихлоо. Анзаарах шинж алга. Орчин тойрныхон ч анир чимээгүй... бодол болон цонхоор ширтэцгээнэ. Эмгэн жаал зогсож байгаад тэсэлгүй залуугийн цамцнаас татаад " ...эмээдээ суудал тавиад өгөөч ..." гэвэл "... та залуудаа суудал тавьж өгч байсан уу? ..." гэж хэлээд дургүй нь аргагүй бослоо... Эмгэн суух суудалтай болсонч суухад тийм ч тавтай бус байв. Автобусанд байгаа хүмүүсийн адил цонхоор ширтэн өнгөрсөн амьдралаа эрэгцүүлэн бодсоор...
Та хүнд үнэн сэтгэлээсээ тусалдаг уу? Тусалж байсан уу? ... Та бурханаас ямэр нэгэн юм хүсдэг үү? Ганданд очоод залбирахдаа юу гэж залбирдаг вэ ?
Дэлгүүрт үнэгүй юм байдаггүй. Юм авахын тулд мөнгө өгдөг. Үүнтэй адил энэ ертөнцөд үнэгүй зүйл үгүй билээ. Өглөг өгч байж л түүнээс юм авна. Энэ нь зөвхөн мөнгө биш чин сэтгэлээсээ бусдад туслахыг хэлээд байна. Хэн нэгэнд туслахад баярлалаа гэж хэлдэг. Талархсан сэтгэлээс маш сайн энерги ялгарч танд нөлөөлөх болно. Бие биедээ тусалж байгаарай зөвхөн өөрийнхөө ашиг тусын тулд биш сэтгэлээсээ...
Хэн нэгэн танаас арай л илүү азтай байгаад байх шиг санагдахгүй байна уу? Ёоо тэр аймар азтай зүгээр явж байхад нь мөнгө хийсч ирээд нүүрэн дээр нь наалдаад байхдаа яахав дээ. Уг явдал болохын өмнө цаадах чинь энэ азтай учирахын тулд ямар нэг юм хийсэн л гэсэн үг. Тэр урьд нь худалдагч илүү хариулт өгөхөд нь илүүг нь буцаагаад өгсөн байж болно шдээ. Ядаж л мөнгө олох үедээ тань шиг гэртээ pc-ний ард суугаагүй л байгаа биз дээ.

гүдэс - шулуун эршүүд, томоотой

Friday, November 2, 2007

пих пөх

Нэг онигоо байдгийн. Англи хэл англид төрөөд америкт очиж танхайраад энэтхэгт очиж үхэв гэж... Монгол хэл надаас арай хурдан хөгжөөд байгаа бололтой. Зарим нэг блогийг уншаад ахин дахин уншихгүй л бол ойлгохгүй боломдог оо. Ялангуяаа гадаад үгийг галиглаад биччихээр мань мэтийн ангаахай нь манан дунд орсон юм шиг л ийшээ ч нэг тийшээ ч нэг хэсэгтээ сарвалзах юм ...
Яадын ярьдгаараа бичж байгам чэн. Ардад ойлгогджл байвал хамаагүүшдэ. За тиймээ ти би бөөенхий хэлтэй т т т тэ тэ тэгээд дээрэн г г г гацаа. За би бол дэ хип хаап урлагт гүчин зүтгээд хип хаап хэллэг хэмлээрээ болоогоо хөтлөөд уджээн л да (гар сарвалзаастай) . Дэхээр байшдээ манай хип хаап болоогууд олноор төржийгад би их хаапи бийгааллдаа. Болоог гөтлөнө гэдэг чэн их учир жаагийтайхгүй юу дэ. Би нэг зүйл алрээди ойлогчодийгоох кү юу. Хүнд чэн нэгд нэгэнгүй дитайлчилж заажийхгүй бол юу бичцэнэн мэдэгдэхгү яахкэд байгаан мэдэгдэхгү богинхон болоогын раймууд бол нөө нийд бодход ч лээзи хүргээд байдаг аахгүй юу дэ. Тэр ангархай ч билүү дэлгэрхэй ч билүү тэр болоог бол яг тийм ядаргаатай богинохон юухгээд байгаан мэдэгдкүү байгаа байхгүй юу дэ. Болоог гөтлөх чэн ээмэр амарханшдээ. Жишээ нь байшдээ яг саак бичлэг бичкээд монитоорныхоо өмнө гөлийжийсэн чэн гавлан дахи нугас ч юмуу нус чэн мэдээгээ дамжуулхкү дураактаад байвал зүгээр л энгээд л биччихкү юу... За за би одоо клаб орж чик яаж таазаа хөдлөгхийг харахжээн лда... шэээк дайт аас (амандаа үглэв)...

Tuesday, October 30, 2007

Үйлийн үр (карма)

...Үйлийн үрээр... Ахин төрөв... Уйлав... Яагаад?... Асууж эхлэв... Хүн болов... Жаргалтай байв... Буян хийв... Хүнд туслав... Аав ээжээ асрав... Эхнэр... Хэнд хайртай вэ?... Хүнд дурлав... Хүнтэй нийлэв... Нүгэл хийв... Шоронд оров... Шүүх хурал... Гаргав... Буу... Анд явав... Архи уув... Зовлон эдлэв... Өлсөж цангав... Нэр хүндгүй болов... Хормойн дон тусав... Хулгай хийв... Ядуу айлын хүн болов... Үйлийн үрээр... Ахин төрөв...

Бяцхан хошигнол биччихлээ... Таны амьдрал иймэрхүү юм тохиолдож өнгөрсөн гэж бодъё л доо. Та дараагийнхаа амьдралыг мэдмээр байна уу? Тэгвэл сүүлээс нь буцаагаад унших хэрэгтэй.

Та үйлийн үр карма-г бишгүйдээ л олон сонсож байсан байх... Энэ насандаа ямар үйл хийнэ дараа насандаа үйлийнхээ үрийг буюу үйлдсэн үйлийнхээ шанг хүртэх болно. Дээрхи хэсэгт ямар л үг бичигдсэн буцаагаад уншихад заавал тэр үг дахин уншигдаж байна. Үүнтэй адил энэ насандаа ямар үйл хийсэн тань хаа нэг газар "бичигдэж" ирэх насандаа заавал үйлийн үрийг нь амсана гэсэн үг ...
Үйлийн үрийг өөрчлөнө гэдэг маш хэцүү гэдэг ба харин буян их хийснээр нимгэрдэг болой...

эрвэй - нэг алд

Monday, October 29, 2007

Гарчиггүй (лам)

Бурхан л бол бурхан. Зоосны нэг талыг зоос гэчихээд нөгөө талыг зоос биш гэж мэлзэх хэрэг юун...

Монголд лам байна уу? Хэдэн өвгөн лам нараас өөр лам байхгүй гэхэд хилсдэхгүй болсон. Юун тэр арван цагаан буян архи ууж тамхи татаж тэр бүү хэл хүүхэн шуухан гээд гүйж байх нь энүүхэнд. Тэдэнд номтой багш юу ч гэж хэлсэн тоох биш дээ. Арга ч үгүй нийгэмд ойр байдаг болохоор лам болж төлөвших нь хэцүү байх. 90-д оны эхэн үед нэлээн хэдэн хүүхэд, залуус энэтхэгт бурхны ном сурахаар явсан. Арав гаруй жил зөвхөн бурхны ном үзэцгээж , бараг хийдээсээ ч гарч үзээгүй жинхэнэ лам хүн ямар байх ёстой вэ тийм л хүмүүжилээр хүмүүжиж байна. Ганц үг солиход өөрийн эрхгүй хурц оюун ухааныг нь биширмээр. Тэд монголд байгаа лам нараас шал өөр. Байгаа байдал... хэлж байгаа үг... юун тэр архи тамхи, энгийн хувцас ч өмсдөггүй. Удахгүй тэд ном эрдмээ үзэж дуусгаад нэг сайхан суниах байлгүй. Тэр үед монголд буддын шашин жинхэнэ утгаараа хөгжиж , хүмүүс ч жинхэнэ утгаар нь шүтэх болно. Гэгээнтэн мэргэд 30-д оны үед монгол оюун ухааны төв болно гэж хэлцгээсэн. Лам нар ч ихээхэн үүрэг гүйцэтэх нь лавтай.

мэхрэх - эрүүгээ хөдөлгөх , чимээгүй инээх